تزيين شده و به زمينه‌اى از موزائيك‌كارى ستاره‌گون با كاشيهاى چندضلعى پيوسته است . نوار پهن كتيبه در بين اين قاببندها و نواحى سكنج فروتابيده است . از آثار دورهء جهانشاه قراقويونلو مسجد معروف كبود در تبريز است كه صالحه خانم دختر جهانشاه در سال 1465 م . آن را بنيان گذاشت « 1 » . مسجد كبود در ايران داراى كاشيكارى بىنظير و يگانه‌اى است . اگر پلان كف آن را تحليل بكنيم متوجه مىشويم كه صحن چليپايى ايواندارى با گنبدى بزرگ آن را پوشانده و غرفه‌هاى طاقدار و گنبدى از سه جهت آن را محصور كرده است ( تصوير 5 ) . ايوان جنوبى آن گنبدخانه عبادتگاه آن را كه از سمت جنوب پيش آمده به صحن گنبدى بزرگ داخلى آن متصل نموده است . غرفه‌ها با طاقگان متقاطع بامبندى شده كه در سمت شرق و غرب گنبدى را در پشت ايوانهاى مزبور حفاظت كرده است . غرفه شمالى كه به گونه يك هشتى است دربردارنده سه طاقگان گنبدى است كه قطر آن به اندازه قطر غرفه‌هاى جانبى است . در سمت شمال غرب و شمال شرق شعاعهاى غرفه‌هاى دو طاقگان بزرگ گنبدى به چشم مىآيد . نماى پيشين اصلى اين مسجد دربرگيرنده مدخل بلند قوسدارى است كه سرپلكان و در پايانه هر كدام يك مناره بلند شيپورى شكل بدان متصل مىشود . ويژگى معمارى جالب نظر اين مسجد ، نظام طاقبندى صحن گنبدى آنست . گنبد بزرگ را كه 75 / 16 متر قطر دارد قوسهاى هشت‌گانه‌اى با دهانه‌هاى مساوى حفاظت مىكنند كه از هشت ستون بزرگ سر درآورده‌اند ( لوحه a 31 ) . در واقع چهار تا از اين قوسها ، قوسهاى سكنجى است كه در يك زاويه اريب از مجرديها ناشى شده است . فضاى بين قوسها را با آجر پر كرده‌اند و رديفهاى پياپى آجر طورى رگچين شده‌اند كه نشيمن مدورى را براى گنبد بوجود آورد . در ديوار پشتى هر يك از ايوانها يك فضاى قوسدار موجود است كه به غرفه‌ها و فضاى عبادتگاه هدايت مىشود ؛ و در آنجا هم فضاهاى قوسدار مشابهى در داخل ديوارهاى مجاور بين قوسهاى سكنج وجود دارد . از آنجا كه اين فضاهاى قوسدار حدود يك دوم ارتفاع قوسهاى محافظ گنبد بزرگ را اشغال كرده ، لذا در نيمه فوقانى آن فضاهاى پنجره‌وارى را بوجود آورده و مركز ثقل مركزى آن از غرفه‌ها سر درآورده است . اين گنبد بزرگ و بيشتر جاهاى طاقبندها بر اثر زلزله فرو ريخته ، ولى از بقاياى مسجد مىتوان دريافت كه معمار اين مسجد در حل

--> ( 1 ) - به كتابشناسى موجود در SPA ، ص 1130 ، يادداشت 4 ، آثارى چون ديباج ، آثار ، ص 80 - 76 ، و شاهكارهاى معمارى ايرانى ، صص 3 - 82 بايد افزوده شود كه شامل پلانها ، نقشه‌نماها و مقطع‌هايى از آنست . قاضى حسين ميبدى آن را به صالحه خانم نسبت داده است ( SPA ، صص 1130 به بعد ، يادداشت 5 ) . ولى نام او در كتيبه‌هاى دوگانه ناقص تاريخى نيامده كه اولى نام جهانشاه و دومى نام نعمت الله بن محمد بواب را با تاريخ 4 ربيع الاول 870 ه . دارد . معلوم نيست كه بواب معمار عمارت بوده و يا اينكه بر ساختمان مسجد نظارت داشته است . نگاه كنيد به : هينتس ، « Beitraghe » ، صص 6 - 58 ، 2 - 421 ؛ سواژه ، « Notes epigraphique » ، صص 105 به بعد .